IP44 en klasse II beschrijven niet dezelfde eigenschap van een elektrisch apparaat. De IP-code geeft aan hoe goed de behuizing bestand is tegen vaste voorwerpen en water. De beschermingsklasse bepaalt hoe het apparaat is geïsoleerd tegen elektrische schokken door indirect contact. Deze twee markeringen met elkaar verwarren leidt tot specificatiefouten, vooral in de badkamer, waar beide criteria gelden en elkaar niet vervangen.
IP44 en klasse II: twee onafhankelijke beschermingskenmerken van één apparaat
Een armatuur kan zowel IP44 als klasse II hebben, of IP44 en klasse I. Deze gegevens staan afzonderlijk op het technische gegevensblad, omdat ze betrekking hebben op verschillende normen.
De IP44-code garandeert bescherming tegen vaste voorwerpen groter dan 1 mm en tegen spatwater uit alle richtingen. Het eerste cijfer (4) beschermt tegen het binnendringen van draden of dun gereedschap. Het tweede cijfer (4) staat voor spatwater, zonder directe waterdruk.
Klasse II berust op dubbele isolatie of versterkte isolatie tussen de spanningsvoerende delen en de aanraakbare delen. Er wordt geen beschermingsleiding (aarde) aangesloten. Het genormaliseerde symbool bestaat uit twee concentrische vierkanten. Lees meer over beschermingsklasse II en het bijbehorende symbool. De markering op het product blijft de enige betrouwbare aanwijzing bij het maken van een keuze.
Een apparaat van klasse II met IP20 is niet geschikt voor een plek waar het aan spatwater wordt blootgesteld, ondanks de dubbele isolatie. Omgekeerd heeft een IP44-apparaat van klasse I een goed werkende aardleiding nodig om bescherming te bieden bij isolatiefouten.
IPX4, IP44 en IP65: het tweede cijfer voor water correct interpreteren
De aanduiding IPX4 betekent dat alleen het tweede cijfer is gespecificeerd. De ‘X’ betekent niet dat er geen bescherming tegen vaste voorwerpen is, maar alleen dat de fabrikant deze eigenschap niet heeft laten certificeren. IP44 en IPX4 bieden hetzelfde beschermingsniveau tegen water, maar IP44 bevestigt bovendien de weerstand tegen kleine vaste voorwerpen.
Dit onderscheid is belangrijk wanneer je een armatuur vervangt. Een apparaat met de markering IPX4 voldoet niet aan de volledige eis als het wordt geplaatst in een zone waar de norm ook bescherming tegen stof vereist. We raden aan altijd beide cijfers te controleren en niet alleen op het tweede te letten.
De schaal van het tweede cijfer loopt als volgt op:
- 4 – spatwater uit alle richtingen, zonder noemenswaardige druk
- 5 – waterstralen uit een spuitmond onder lage druk
- 7 – tijdelijke onderdompeling tot een door de fabrikant bepaalde diepte en duur
Voor een inbouwspot boven een douche is beschermingsniveau 4 niet voldoende als de armatuur zich bevindt in een zone waar directe waterstralen te verwachten zijn. De keuze tussen IP44 en IP65 hangt rechtstreeks af van de zone volgens NF C 15-100 waarin de armatuur wordt geplaatst.
Elektrische zones in de badkamer: waar IP44 en klasse II samenkomen
De norm NF C 15-100, waarvan het deel over ruimten met een bad of douche is aangeduid als NF C 15-100-7-701, verdeelt de ruimte rond een bad of douche in concentrische zones. Elke zone vereist een minimale IP-waarde en in sommige gevallen een verplichte beschermingsklasse.
In zone 1 zijn alleen apparaten van klasse III (ZLVS 12 V) toegestaan, met minimaal IPX5. In zone 2 zijn armaturen van klasse I of klasse II toegestaan, mits ze een IP-waarde hebben die geschikt is voor blootstelling aan spatwater.
Een vaak over het hoofd gezien punt: de werkelijke vorm van de installatie verandert de grenzen van de zones. Bij een inloopdouche zonder verhoogde douchebak reikt zone 1 verder dan een standaardplattegrond doet vermoeden. Een beweegbare of verwijderbare wand verkleint de zones niet. Voor een armatuur vlak bij een scheidingswand kunnen strengere eisen gelden dan de schijnbare afstand tot de douchekop doet vermoeden.
Klasse II maakt een aardlekschakelaar van 30 mA niet overbodig
De dubbele isolatie van een armatuur van klasse II beschermt tegen een interne fout in het apparaat. Ze vervangt noch de aardlekschakelaar van 30 mA die voor de stroomkring verplicht is, noch de plaatselijke potentiaalvereffening in de badkamer. Deze beveiligingen werken op verschillende niveaus: de ene beschermt het apparaat, de andere de elektrische installatie.
Een armatuur van klasse II in zone 2 installeren zonder te controleren of de stroomkring goed is beveiligd met een aardlekschakelaar van 30 mA, blijft een overtreding van de voorschriften. De klasse van het apparaat en de beveiligingen in de groepenkast vullen elkaar aan; ze vervangen elkaar nooit.
Kiezen tussen klasse I en klasse II op basis van de installatiesituatie
De keuze draait niet alleen om kwaliteit. Klasse I en klasse II zijn bedoeld voor verschillende installatievereisten.
- Een armatuur van klasse I vereist een beschermingsleiding (groen-gele draad) die op de aarde is aangesloten. Als de bestaande bedrading slechts twee draden bevat (fase en nul), moet er voor de installatie van een apparaat van klasse I een nieuwe kabel worden getrokken
- Een armatuur van klasse II wordt zonder aarde aangesloten, wat vervanging in een oudere installatie eenvoudiger maakt. De veiligheid hangt dan volledig af van de kwaliteit van de dubbele isolatie van de fabrikant
- Bij renovatie voorkomt klasse II dat de bedrading moet worden vervangen wanneer er geen aardleiding aanwezig is of wanneer die niet betrouwbaar is, op voorwaarde dat de zone en de IP-waarde geschikt zijn voor de locatie
In een nieuwbouwwoning of een woning die volgens de normen is gerenoveerd, bieden beide klassen een vergelijkbaar veiligheidsniveau. Het verschil zit in de redundantie: klasse I voegt de aarde toe als extra veiligheidsmaatregel, terwijl klasse II uitsluitend op isolatie vertrouwt en het risico van een slecht aangesloten aarde wegneemt.
De CE-markering en het klassesymbool staan op het apparaat of in de handleiding. Controleer deze twee gegevens vóór aankoop, samen met de IP-waarde die voor de installatiezone vereist is. Dat is de enige betrouwbare manier om ervoor te zorgen dat een armatuur op de beoogde plek aan de voorschriften voldoet.
